"เมืองวงแหวนลาวาโบราณ" ที่ซาอุดีอาระเบีย หมายถึง อัล-นาตาห์ (al-Natah) เมืองป้อมปราการยุคสำริดอายุกว่า 4,000 ปี (สร้างราว 2,400 ปีก่อนคริสตกาล) ซึ่งตั้งอยู่บนทุ่งหินบะซอลต์สีดำที่เกิดจากลาวาภูเขาไฟในอดีต (Harrat Khaybar) ภายในโอเอซิสคอยบัร (Khaybar) ทางตะวันตกเฉียงเหนือของซาอุดีอาระเบีย
ภาพจำลองเมืองโบราณอัล-นาตาห์ โอบล้อมด้วยกำแพงหิน. แหล่งที่มา: Daily Sabah
การค้นพบนี้ถูกเผยแพร่ในช่วงปลายปี 2024 โดยทีมนักโบราณคดีจากฝรั่งเศส (CNRS) และหน่วยงาน Royal Commission for AlUla ซึ่งพลิกความเข้าใจเดิมที่เคยเชื่อว่าผู้คนในคาบสมุทรอาหรับยุคนั้นเป็นเพียงชนเผ่าเร่ร่อนเลี้ยงสัตว์
ข้อมูลสำคัญของเมืองอัล-นาตาห์ (al-Natah)
- ทำเล "วงแหวนลาวา": ตัวเมืองตั้งอยู่บนขอบของทุ่งลาวาโบราณ Harrat Khaybar ที่อุดมสมบูรณ์ด้วยแหล่งน้ำใต้ดิน ทำให้เกิดเป็นโอเอซิสสีเขียวท่ามกลางทะเลทรายหินภูเขาไฟสีดำสนิท โดยมีกำแพงหินยาวกว่า 14.5 กิโลเมตร สร้างโอบล้อมรอบโอเอซิสและตัวเมืองไว้คล้ายวงแหวนขนาดยักษ์
- ผังเมืองและประชากร: ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 2.6 เฮกตาร์ (ราว 16 ไร่) แบ่งออกเป็นเขตที่อยู่อาศัย เขตป้อมปราการ และสุสาน คาดว่าเคยมีประชากรอาศัยอยู่ราว 500 คน มีบ้านเรือนหินบะซอลต์เรียงรายซับซ้อนกว่า 50 หลัง เชื่อมต่อกันด้วยตรอกซอกซอยแคบๆ
- วิถีชีวิตและสังคม: ชาวเมืองมีการทำเกษตรกรรมปลูกพืชผลในโอเอซิสควบคู่ไปกับการเลี้ยงสัตว์ มีการผลิตเครื่องปั้นดินเผา และเริ่มมีโครงสร้างทางสังคมแบบลำดับชั้น สังเกตได้จากหลุมศพแบบหอคอยหินทรงกลม (Stepped tower tombs) ที่ภายในพบอาวุธสำริดและลูกปัดหินอัญมณี ซึ่งบ่งบอกถึงสถานะทางสังคมที่แตกต่างกัน
- การล่มสลาย: เมืองนี้เจริญรุ่งเรืองอยู่ราว 1,000 ปี ก่อนจะถูกทิ้งร้างไปในช่วงประมาณ 1,500–1,300 ปีก่อนคริสตกาล โดยนักโบราณคดียังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่อาจเกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความแห้งแล้ง หรือโรคระบาด
นอกจากเมืองอัล-นาตาห์แล้ว ในพื้นที่ทุ่งลาวาใกล้เคียงอย่าง Harrat Khaybar ยังมีการค้นพบโครงสร้างหินปริศนาทรงวงแหวนและสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่เรียกว่า "มุสตาติล" (Mustatils) รวมถึง "ประตูหิน" (Gates) นับพันแห่งที่มีอายุเก่าแก่กว่าถึง 7,000 ปี ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าพื้นที่ทะเลทรายหินลาวาแห่งนี้เคยเป็นศูนย์กลางอารยธรรมที่คึกคักมาก่อนในยุคก่อนประวัติศาสตร์...

